Παιδιά που κακοποιούν σεξουαλικά άλλα παιδιά: προειδοποιητικά σημάδια και τρόποι πρόληψης.

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πολλές έρευνες σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών και τις συνέπειες που αυτή μπορεί να επιφέρει στη ζωή τους.  Οι περισσότεροι από εμάς, πλέον γνωρίζουμε κάποια πράγματα όσον αφορά τη σεξουαλική κακοποίηση από κάποιον ενήλικα προς κάποιο παιδί.  Αυτό που οι περισσότεροι από εμάς δεν τολμούμε να σκεφτούμε είναι ότι και τα ίδια τα παιδιά και οι έφηβοι μπορούν να εμπλακούν σε περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης προς άλλα παιδιά ή έφηβους.  Στην πραγματικότητα, περίπου το ένα τρίτο των δραστών είναι παιδιά κάτω των 18 ετών.

Στις περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης από παιδί προς παιδί, είναι δύσκολο να διαχωρίσουμε την παιδική περιέργεια από τη βίαιη συμπεριφορά.  Για παράδειγμα, πολλές φορές τα παιδιά εμπλέκονται σε βίαιη συμπεριφορά λόγω της περιέργειας τους χωρίς πραγματικά να κατανοούν τις αρνητικές συνέπειες που αυτή μπορεί να επιφέρει στη ζωή του άλλου παιδιού.  Για αυτό το λόγο, πολλές φορές η σεξουαλική κακοποίηση από παιδί προς παιδί δεν καταγγέλλεται, αφού έχει παρατηρηθεί η τάση να ελαχιστοποιείται η σοβαρότητα της κατάστασης δικαιολογώντας πολλές φορές τη συμπεριφορά σαν παιχνίδι μεταξύ νέων, πειραματισμό ή μια φάση, η οποία θα περάσει με την ενηλικίωση.  Σε κάθε περίπτωση, είτε η κακοποίηση έχει γίνει από ενήλικα είτε από παιδί, η σοβαρότητα και οι αρνητικές επιπτώσεις ισχύουν και στις δύο περιπτώσεις.  Αξίζει να αναφερθεί ότι σε καμία περίπτωση η καταναγκαστική σεξουαλική συμπεριφορά από παιδί προς παιδί δε θεωρείται «φυσιολογική» εφηβική συμπεριφορά.

Για ποιο λόγο τα παιδιά εμπλέκονται σε σεξουαλική συμπεριφορά με άλλα παιδιά;

Οι λόγοι για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να βλάψει σεξουαλικά κάποιο άλλο παιδί διαφέρουν από περίπτωση σε περίπτωση.  Σε κάποιες περιπτώσεις, ο δράστης έχει κακοποιηθεί ο ίδιος, συναισθηματικά, σωματικά ή σεξουαλικά.  Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, ο δράστης έχει βρεθεί μάρτυρας κάποιας μορφής κακοποίησης στο σπίτι του. Επίσης, έχουν παρατηρηθεί περιστατικά βίας με δράστες παιδιά, τα οποία έχουν επαφή με ταινίες ή ηλεκτρονικά παιχνίδια που παρουσιάζουν βίαιη συμπεριφορά.

Ποια είναι ορισμένα από τα προειδοποιητικά σημάδια της σεξουαλικής κακοποίησης; 

  • Το παιδί αναζητά την παρέα μικρότερων παιδιών και περνά ασυνήθιστα μεγάλο χρονικό διάστημα μαζί τους
  • Παίρνει τα μικρότερα παιδιά σε «μυστικά» σημεία και παίζει μαζί τους «ειδικά» παιχνίδια όπως «γιατρό με ασθενή» ή αφαίρεση των ενδυμάτων
  • Επιμένει να φιλήσει ή να αγκαλιάσει ένα παιδί, ενώ αυτό δεν το επιθυμεί
  • Δείχνει σεξουαλικό υλικό στα νεώτερα παιδιά
  • Κάνει σεξουαλικά καταχρηστικές τηλεφωνικές κλήσεις
  • Εκθέτει τα γεννητικά όργανα στα μικρότερα παιδιά
  • Επιβάλλει σεξ σε άλλον έφηβο ή παιδί
  • Κάνει τους άλλους να νιώθουν άβολα λόγω της έλλειψης κατανόησης των προσωπικών τους ορίων
  • Αδυνατεί να ελέγξει τις σεξουαλικές του συμπεριφορές προς κάποιο παιδί, αφού του έχει ζητηθεί να σταματήσει

Τι μπορούμε να κάνουμε για να αποτρέψουμε τα περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης;

  • Παρακολουθήστε τον τρόπο με τον οποίο το παιδί σας αλληλεπιδρά με τα άλλα παιδιά και προσέξτε εάν υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια σεξουαλικής κακοποίησης
  • Αν και το παιχνίδι του «ιατρού-ασθενή» είναι φυσιολογικό μέχρι ένός σημείο, χρειάζεται οι γονείς να παρατηρούν για ενδεχόμενα σημάδια ακατάλληλης σεξουαλικής συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού
  • Είναι πολύ σημαντικό οι ίδιοι οι γονείς να είναι πρότυπα κατάλληλης συμπεριφοράς, όταν αλληλεπιδρούν με τους γύρω τους όσον αφορά τις πράξεις τους αλλά και τις λέξεις που χρησιμοποιούν
  • Χρειάζεται να υπάρχει καλή επικοινωνία μεταξύ παιδιού και γονέα όπως επίσης μεταξύ μαθητή και εκπαιδευτικού, έτσι ώστε το παιδί να νιώθει άνετα να μιλήσει σε κάποιον για τις σκέψεις και τους προβληματισμούς του
  • Να είστε πρότυπα υγιών ορίων. Σιγουρευτείτε ότι το κάθε μέλος της οικογένειας έχει θέσει τα δικά του όρια και ότι τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας τα σέβονται.  Για παράδειγμα, είναι σημαντικό το παιδί να διατηρεί το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα του όσον αφορά το μπάνιο ή το ντύσιμο του.
  • Εξηγήστε στο παιδί τους κινδύνους που υπάρχουν σχετικά με τη χρήση του διαδικτύου και περιορίστε την πρόσβαση σε ταινίες, σειρές ή ηλεκτρονικά παιχνίδια, τα οποία παρουσιάζουν βίαιη συμπεριφορά. Βεβαιωθείτε ότι και εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε ποια ηλεκτρονικά παιχνίδια χρησιμοποιεί το παιδί ή ποιες ταινίες παρακολουθεί, ούτως ώστε να είστε σε θέση να γνωρίζετε ποια από αυτά παρουσιάζουν συμπεριφορά, η οποία είναι ακατάλληλη για την ηλικία του παιδιού σας.
  • Βοηθήστε τα παιδιά να κατανοήσουν ότι έχουν το δικαίωμα να πούν όχι σε οτιδήποτε τους κάνει να νιώθουν άβολα και ενθαρρύνετε τα να μιλήσουν σε κάποιον με τον οποίο νιώθουν άνετα σχετικά με το περιστατικό που τους έκανε να νιώσουν άβολα.
  • Εάν πιστεύετε ότι το παιδί σας ίσως έχει πέσει θύμα σεξουαλικής κακοποίησης, ζητήστε τη βοήθεια από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας το συντομότερο δυνατό.

Θεογνωσία Μεϊτανή

Εγγεγραμμένη Συμβουλευτική Ψυχολόγος

 

Πηγές:

Brown, Janelle C, “Child -on -child sexual abuse: An investigation of behavioral and emotional sequelae” (2004). Dissertations available from ProQuest. AAI3125791.

Loseke, Donileen R.; Gelles, Richard J.; Cavanaugh, Mary M. (2005). Current Controversies on Family Violence. Thousand Oaks, CA: Sage Publications Inc. ISBN 978-0-7619-2106-6.

Righthand, S. & Welch, C. (2004). Characteristics of youth who sexually offend. Journal of Child Sexual Abuse13(3/4), 15-32.